ស្រា

«ស្រា» ជាភេសជ្ជៈដ៏ពេញនិយមបំផុតប្រើក្នុងកិច្ចពិធីផ្សេងៗនៅក្នុងសង្គមខ្មែរ។ តម្រូវការ «ស្រា» ចំពោះមនុស្សមានតាំងពីកើតរហូតដល់ស្លាប់ តាំងពីបុរាណកាល រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។

តាមរយៈបាឋកថារបស់លោកសាស្ត្រាចារ្យ អាំង ជូលាន អំពី «ស្រា» នាថ្ងៃទី១៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៩នៅទីស្នាក់ការអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាកន្លងមកនេះ បានលើកឡើងថា៖ នៅក្នុងបរិបទខ្លះ មានកិច្ចពិធីជាដើម ស្រាជាវត្ថុមានជីវិត ត្រូវនឹងភាសាអង់គ្លេសថា «Spirits»«ព្រលឹង, វិញ្ញាណ» ចំណែកភាសាបារាំង គឺ «Spiritueur» «eau de vie» មានន័យថា «ទឹកនៃជីវិត»។ ន័យទាំងនេះ គឺបានបញ្ជាក់ពីតម្លៃសំខាន់នៃស្រា ដូចជាការយល់ឃើញនិងការប្រតិបត្តិរបស់ខ្មែរដែរ។

លោកសាស្ត្រាចារ្យបញ្ជាក់ថា ចំពោះភាសាខ្មែរ «ស្រា» បានបាត់ពាក្យដើមដោយសារខ្ចីពាក្យសំស្ក្រឹត «សុរា» មកប្រើ។ ភាពសំខាន់នៃ «ស្រា» ត្រូវបាត់ចាត់ទុកជាភេសជ្ជៈដ៏ពិសិដ្ឋ ដែលមិនមែនគ្រាន់តែផឹកកម្សាន្ត ផឹកឱ្យឆ្ងាញ់នោះទេ តែជាមធ្យោបាយភ្ជាប់មនុស្សទៅទេព (Communion) និងជំរុញឱ្យមានវត្តមានទេពនៅក្នុងកិច្ចពិធី (ទេព គឺសំដៅដល់អ្វីៗដែលមិនមែនជាមនុស្ស)។

លោកសាស្ត្រាចារ្យ ជូលាន បានបង្ហាញអំពីភស្តុតាងមួយចំនួនដែលបញ្ជាក់ថា «ស្រា» ជាមធ្យោបាយភ្ជាប់ខ្លួនទៅទេពនេះ គឺមានទាំងបរទេស និងខ្មែរ ពិសេសគឺជនជាតិភាគតិចនៅកំពង់ស្ពឺ រតនគិរី មណ្ឌលគិរី អំពីការប្រើប្រាស់ស្រាក្នុងការរស់នៅដោយយក «ស្រា» ធ្វើជាគ្រឿងសំណែនដ៏សំខាន់ក្នុងកិច្ចពិធីដូចជា៖

នៅប្រទេសជប៉ុន សាសនាស៊ិនតូដែលជាសាសនាដើមដ៏ចំណាស់ ហើយត្រូវបានគោរពដោយអធិរាជជប៉ុនផងនោះ គេតែងយកស្រាទៅតម្កល់ទុកនៅក្នុងទីសក្ការៈនិងប្រគេនបុព្វជិត។ ចំណែកនៅកោះ Taketomi ប្រជាជនជប៉ុនបានធ្វើពិធីសែនព្រេនដោយការយកស្រាទៅស្រោចលើអ្នកតា ដើម្បីនិយាយជាមួយទេព បន្ទាប់មកក៏នាំគ្នាផឹកស្រាដោយកាយវិការគោរព ជាការបូជាដល់ទេព ឱ្យទេពបានទទួលសេពសោយ និងភ្ជាប់ខ្លួនទៅនឹងទេព ដោយការបញ្ចូលទេពទៅក្នុងខ្លួន ដើម្បីឱ្យមានភាពចុះសម្រុងគ្នា ចូលគ្នា (Communion)។ ជំនឿនេះមានការគោរពតាំងពីប្រជាជនសាមញ្ញ រហូតដល់ស្តេច។ លើសពីនោះទៀត សម្រាប់ប្រទេសជប៉ុន នៅពេលស្តេចឡើងគ្រោងរាជ្យថ្មី ឬការទទួលឥស្សរជនជាន់ខ្ពស់ គឺតែងតែយកស្រា Sake មកអបអរសាទរនិងទទួលភ្ញៀវជានិច្ច។

ចំពោះគ្រឹស្តសាសនា ស្រាទំពាំងបាយជូរត្រូវបានចាត់ទុកជាស្រាដ៏ពិសិដ្ឋ ដែលប្រដូចទៅនឹងឈាមរបស់ព្រះគ្រឹស្តិដែលទ្រង់បានបូជា។ ដូច្នេះ បរិស័ទទាំងនោះតែងទទួលទានស្រាទំពាំងបាយជូរនៅឱកាសពិសេសៗ គឺដូចបានភ្ជាប់ខ្លួនទៅនឹងព្រះ និងបញ្ចូលព្រះក្នុងខ្លួនដូច្នោះដែរ។

សម្រាប់ជាតិពន្ធុផ្សេងៗនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាវិញ ស្រាដែលបរិសុទ្ធ គឺស្រាស ដែលប្រជាជនបិតតាមទម្លាប់ សម្រិតសម្រាំងនូវគ្រឿងផ្សំ មិនមានថែមទឹក ឬប្រើសារធាតុគីមីលាយឡំ។ គេបានយកស្រានេះទៅប្រើក្នុងកិច្ចសំខាន់ៗជាច្រើនពេលប្រារព្ធពិធីអ្វីមួយឬមានបញ្ហាអ្វីមួយកើតឡើងចំពោះគ្រួសារនិងសង្គមដែលរស់នៅរស់ដូចជា៖

ជនជាតិភាគតិចព្នង គ្រឹង ទំពួន ក្រវិត នៅរតនៈគិរី មណ្ឌលគិរី ស្រានិងឃ្មោះ គឺជារបស់សំខាន់បំផុតដែលមានរក្សាទុកគ្រប់ផ្ទះ ឬក៏មានរោងមួយសម្រាប់តម្កល់ស្រានិងឃ្មោះរួមផងដែរ។ ពួកគេបានទុកស្រាជាវត្ថុមានជីវិត ដូចជានៅពេលមានស្រាថ្មី មុនពេលបើកផឹក គេតែងនិយាយជាមួយស្រាសិន ហើយអ្នកដែលចូលរួម ក៏ត្រូវផឹកដែរ។ ជំនឿមួយបែបទៀត នៅពេលគេផ្លាស់ប្តូរទីលំនៅ គេក៏តែងយកយកស្រាមកផឹកជាមួយគ្នា។ នៅពេលឆ្លងទន្លេ បុរសជាប្តីនិងអ្នកជិតខាងក៏ត្រូវផឹកស្រា ដើម្បីឱ្យការឆ្លងទន្លេបានរលូន។ ពេលកប់សព គេតែងដាក់ស្រាជាមួយនឹងពាងសពដែលគេវាយបំបែកគូទ ដើម្បីកុំឱ្យខ្មោចត្រឡប់ទៅផ្ទះ។ បន្ថែមពីនោះ ការព្យាបាលជំងឺ ស្រាក៏ត្រូវបានជនជាតិភាគតិចយកមកសែនព្រេនដល់ទេព និងចូលរួមផឹកជាមួយអ្នកភូមិ ដើម្បីឱ្យអ្នកជំងឺឆាប់បានជាសះស្បើយ បើអ្នកនោះមានជីវភាពធូរធារ គេក៏កាប់ក្របីបូជាដល់ទេពផងដែរ។ ចំពោះស្ថានភាពពិសេសខ្លះ សម្រាប់អ្នកធ្វើចម្ការ គេតែងស្ពាយកាផាដាក់ពាងស្រាពីក្រោយដើម្បីទុកផឹក សុំឱ្យឧបករណ៍កាប់ឆ្ការនោះមុត ប្រើការល្អ។ រីឯអ្នកមានកូនតូច ហើយចាប់ផ្តើមមានផ្ទៃពោះទៀត គេក៏ជុំគ្នាផឹកស្រា ដើម្បីសុំឱ្យកូនបងកុំច្រណែននឹងកូនប្អូនពេលកើតមក។ល។

សម្រាប់ជនជាតិភាគតិចព័រ/សួយនៅខេត្តកំពង់ស្ពឺក៏ដូច្នោះ ស្រាគឺជាវត្ថុដ៏សំខាន់ដែលគេគោរពបំផុត ហើយក៏ត្រូវបានយកមកប្រើក្នុងពិធីមួយចំនួនដូចជនជាតិភាគតិចនៅមណ្ឌលគិរីនិងរតនគិរីផងដែរ។ តែមានករណីខ្លះ គឺប្លែកត្រង់ពេលចូលឆ្នាំ គេឱបពាងស្រា ហើយមានអ្នកប្រដេញដណ្តើម ដូចកីឡាបាល់ឱប ហើយយកមកធ្វើពិធីយ៉ាងសប្បាយរីករាយ។

ចំពោះប្រជាជនខ្មែរនៅសម្បូរព្រៃគុក នៅពេលបិទវដ្តស្រូវម្តងៗ ប្រជាជនបាននាំគ្នាដើរប្រមូលស្រាតាមផ្ទះ ហើយធ្វើពិធីហែហមយ៉ាងសប្បាយរីករាយ ឯអ្នកខ្លះក៏មានកាន់ស្រា១ដបតូច ជាមួយធូបទៀន និងនំជាល ដើម្បីយកទៅថ្វាយអ្នកតា។ ក្នុងពេលសែនព្រេន គេតែងច្រូចស្រាលើអ្នកតា និយាយនឹងស្រា ហើយផឹកស្រារួមគ្នា ដើម្បីជាការភ្ជាប់ខ្លួននឹងទេព និងបំពេញសំណូមពរអ្នកសុំ។

ឆ្លើយ​តប

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

Google photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s